|
|
 |
|
|
ÖN ASYA UYGARLIKLARI
İran
Bu uygarlığı yaratan Ari'ler olup m.ö.9 yy. dan itibaren İranda 2 devlet kurmuşlardır.
A) MEDLER
İran'da ilk siyasalbirliği sağlamışlardır. Urartıları yıkıp Anadoluya gelen M.Ö 585 Kızılırmak savaşından sonra Anadoluyu Lidyalılarla paylaşan, Babillerle birleşip Asuru yıkan Kapadokya'ya hakim olan Medleri Persler yıkar.
B) PERSLER
İrana hakim olduktan sonra yayılma siyasetine yönelen persler ; lidyalıları, babilleri, İonları yıkacak Egeden Hint'e uzanan bir imp. kuracaklardır. Persler aşırı büyümenin yönetsel sorunlarını ortadan kaldırmak için sahip oldukları bölgeleri "Sadrap" adı verilen eyaletlere bölmüşlerdir.
İlk düzenli posta örgütü kurukmuştur.
İlk iran parasını bastırmışlardır.
Monarşik yönetim ve idari örgütlenme ile Helenistik ve Batı uygarlıklarını etkilemişlerdir.
Gerek Ticareti geliştirmek, gerek sadraplar arası ulaşımı kolaylaştırmak amacıyla , askeri stratejik amaçla Efes'ten - Sus'a uzanan Kral yolunu yapmışlardır.
Dinleri hlak afelsefesi niteliğinde olup "Zerdüşlük" ortay koyduğu "manhenizimdir" En büyük Tanrıları iylik tanrısı olan "Hürmüz" ; kötülük tanrısı "Ehrimendir."
Ateş kutsal sayılır ve tapanlara Mecus denilir.
İyon ayaklanması ile başlayan Pers savaşları Yunanlılara yenilerek Ege'den çekilen persler M.Ö. 330 GAOGAMELA SAVAŞI'nda Büyük İskendere yenilerek yıkılır.
Perslerin yıkılması ile Helenistik dönem başlar.
FENİKELİLER
Sami kökenli halklarca kurulmuş olup Sur, Sidon, Sebal, Ugarit adı verilen ve "ticari rekabetten dolayı" birleşemeyen şehir devletler tarafından oluşur.
Kuruldukları bölgenin tarım ve hayvancılığa uygun olmayışından dolayı denizciliğe yönelen Fenikeliler ilk deniz Ticaret Kolonilerini kurmuşlardır.
Denizcilikte çok ileri olmalarına rağmen kolonicilikte İon ve Yunan kadar başarılı olmayışlarının nedeni ele geçirdikleri bölgelerde yurt edinmeyi değil Kar ve Ticareti amaçlamışlardır.
Uygarlığa en büyük katkıları 22 harften oluşan (M.Ö. 1250) İlk alfabeyi bulmuşlardır. Bu alfabeyi İonlar-Yunanlılara, Yunanlılar-Romalılara, Romalılar Latin alfabesine dönüştürmüşlerdir. (Simgesel değil Harf Yazısıdır.)
Denizcilikte sayesinde eski doğu ve ön asya uygarlıklarını Ege Havzasına TaşıyarakAkdeniz Uygarlıklarını ege havzasına taşıyarak Akdeniz Uygarlıklarının temelini atmışlardır.
Fenikeliler akdeniz egemenliğinden kaynaklanan İlk çağın en uzun süreli savaşı olan PÖN (Kartaca) Sasvaşlarında Roma tarafından yılıkmıştır. (M.Ö 264 - M.Ö. 146)
İBRANİLER
Suriyenin güneyinde Sami kökenli halklarca kurulan ve en parlak dönemini Hz.Davut ve Süleyman zamanında yaşayan daha sonra ise bölünmüşlerdir. İsrail devleti Asurlar tarafından yıkılmıştır. Yahudi devleti ise Babiller Tarafından yıkılmıştır. İbranilerin en büyük özelliği "tarihte, kitaplı (tevrat) peygamberli(Musa) ve tek tanrılı din sistemini (musevilik) benimseyen toplumdur. Peygamber tarafından yönetilen İbraniler, kendilerini üstün görüp didni ulusallaştırdıkları için musevilik başka toplumlara yayılmamıştır
|
